Vlerësimi i gjendjes së ekosistemit planetar të Tokës është një detyrë komplekse. Stabiliteti i tij është me interes të veçantë, sepse pikërisht kushtet e qëndrueshme të klimës së Tokës gjatë më shumë se 10,000 viteve na lejuan ne njerëzve të zhvillonim qytetërime komplekse.
Dihet që kjo periudhë stabiliteti është në rrezik. Një institucion që ofron rregullisht një vlerësim të detajuar të kësaj është Instituti i Potsdamit për Kërkime mbi Ndikimin e Klimës. Ai publikon Kontrollin e Shëndetit Planetar çdo vit. Këtë vit, 60 ekspertë kontribuan në të.
Kufijtë e kaluar
Instituti po heton nëntë “kufij planetarë” individualë, të cilët janë të gjithë thelbësorë për stabilitetin e kushteve në Tokë dhe qëndrueshmërinë e saj. Raporti i vitit të kaluar tregoi tashmë se pragu i paqëndrueshmërisë ishte tejkaluar për shtatë prej këtyre faktorëve. Paqëndrueshmëria këtu do të thotë se ekziston rreziku i ndryshimeve të pakthyeshme.
Raporti i këtij viti tregon se situata është përkeqësuar më tej në këto shtatë fusha. Konkretisht, këto janë ndryshimet klimatike, integriteti i biosferës, ndryshimi i përdorimit të tokës, ndryshimet në ciklin e ujërave të ëmbla, ndryshimet në ciklet biogjeokimike, ndotja antropogjene dhe acidifikimi i oqeaneve, të cilat kaluan pragun e paqëndrueshmërisë vetëm në vitin 2025. Lajme të mira ka vetëm për dy nga nëntë faktorët: ozoni stratosferik dhe shpërndarja e aerosoleve atmosferike.
Ndryshimet në bimësi dhe toka konsiderohen veçanërisht problematike. Ato aktualisht thithin një pjesë të konsiderueshme të emetimeve të dioksidit të karbonit të shkaktuara nga njeriu. Megjithatë, valët e përsëritura të nxehtësisë, thatësirat, zjarret dhe degradimet e tjera të ekosistemit mund të zvogëlojnë thithjen e karbonit dhe, në disa rajone, t’i transformojnë rezervuarët e karbonit në burime karboni.
Mundësitë ekzistojnë
Ekspertët paralajmërojnë se mezi ka mbetur kohë për të reaguar. “Diagnoza është e qartë. Në çdo kufi planetar që është tashmë jashtë diapazonit të sigurt, presioni po rritet. Kjo do të thotë që rreziku i ndryshimeve në shkallë të gjerë, të përhershme dhe potencialisht të pakthyeshme po rritet, ndërsa marzhi ynë për gabim në adresimin e këtyre problemeve po zvogëlohet”, thotë Boris Sakschewski i Institutit të Potsdamit për Kërkime mbi Ndikimin e Klimës, autori kryesor i raportit. Ndërsa koha është e shkurtër, njohuritë, burimet dhe strategjitë për një ndryshim kursi janë të disponueshme, shton Johan Rockström, drejtor i Institutit të Potsdamit për Kërkime mbi Ndikimin e Klimës./syri.net
