Na i thanë prindërit dhe ne i besuam: 10 “fakte” të viteve ’90 që s’ishin të vërteta

Vitet ’90 ishin një epokë krejt tjetër. Fëmijët luanin jashtë për orë të tëra dhe prindërit i shihnin herë pas here nga dritarja.

Të rriteshe në vitet ’90 do të thoshte gjithashtu t’u besoje pothuajse verbërisht prindërve, sepse interneti nuk ekzistonte për të kontrolluar nëse ajo që po të thoshin ishte e vërtetë. Sot, ata fëmijë janë rritur dhe kanë akses të menjëhershëm te çdo informacion, ndaj disa prej “të vërtetave” të fëmijërisë kanë rezultuar thjesht mite.

1. “Kafeja të pengon të rritesh”

Shumë prindër në vitet ’90 u thoshin fëmijëve se nuk duhej të pinin kafe, sepse përndryshe nuk do të rriteshin. Por kjo rezulton të ketë qenë një mit. Nuk ka prova që konsumimi i kafesë ndikon drejtpërdrejt në gjatësinë e një personi.

Gjatësia varet kryesisht nga gjenetika dhe shëndeti i përgjithshëm gjatë viteve të rritjes. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se kafeja duhet konsumuar pa masë, pasi sasitë e larta të kafeinës mund të shkaktojnë pagjumësi, nervozizëm dhe, te disa persona, edhe dhimbje koke.

Pra, jo, kafeja nuk na “vodhi” centimetrat.

2. “Nëse urinon në pishinë, uji ndryshon ngjyrë”

Ndoshta kjo ishte një nga gënjeshtrat që na trembte më shumë. Prindërit na paralajmëronin se nëse urinonim në pishinë, uji do të ndryshonte ngjyrë dhe të gjithë do ta merrnin vesh menjëherë.

Në realitet, boja magjike që zbulonte urinën në pishinë nuk ekzistonte. Ishte thjesht një mënyrë e zgjuar e prindërve për t’i bindur fëmijët të mos urinonin në ujë.

3. “Qumështi me çokollatë vjen nga lopët kafe”

Kjo ishte ndoshta një nga gënjeshtrat më të pafajshme të fëmijërisë. Ndërsa pinim qumësht me çokollatë, prindërit na bindnin se ai vinte nga lopët kafe.

Në një kohë kur nuk kishim Google për të kontrolluar çdo pretendim të çuditshëm që dëgjonim, duhej thjesht t’u besonim.

4. “Nëse gëlltit farat e shalqirit, do të të rritet një shalqi në stomak”

Sa prej nesh e kanë imagjinuar vërtet një shalqi që po rritej brenda stomakut? Prindërit na paralajmëronin të mos i gëlltisnim farat e shalqirit, sepse një ditë do të na mbinte një i tillë në bark.

Miti u përhap aq shumë sa fëmijët e përsërisnin mes tyre në shkollë dhe në lagje. Gjithmonë ekzistonte dikush që betohej se një kushëri, shok apo “mik i një shoku” kishte përfunduar me një shalqi në stomak.

5. “Nëse gëlltit çamçakëz, do të të ngjitet në zorrë”

Ky ishte një tjetër paralajmërim klasik i prindërve. Nëse aksidentalisht gëlltisnim çamçakëzin, besohej se ai do të qëndronte në stomak apo zorrë.

Kjo nuk është e vërtetë. Çamçakëzi nuk tretet nga organizmi, por zakonisht kalon përmes sistemit tretës dhe eliminohet. Megjithatë, mjekët këshillojnë të mos gëlltitet rregullisht, veçanërisht në sasi të mëdha. Pra, “ngjitja” ishte paksa ekzagjerim.

6. “Është e paligjshme të ngasësh makinën me dritën e brendshme ndezur”

Nëse je rritur në vitet ’90, ka shumë gjasa të kesh dëgjuar të njëjtën frazë: “Fike dritën e makinës!”

Në fakt, nuk është e paligjshme të ngasësh makinën me dritën e brendshme ndezur. Megjithatë, drita mund të shpërqendrojë shoferin, ndaj prindërit ndoshta kishin gjetur një mënyrë shumë më dramatike për të na bindur ta fiknim.

7. “Nëse ulesh shumë pranë televizorit, do të prishësh sytë”

Fëmijët e viteve ’90 ndoshta kanë dëgjuar pafund: “Largohu nga televizori!” Sidomos të dielave në mëngjes, kur qëndronim pothuajse me hundën ngjitur me ekranin duke parë filmat vizatimorë.

Por të ulesh pranë televizorit nuk e dëmton përgjithmonë shikimin. As leximi në errësirë apo luajtja e video-lojërave nuk janë domosdoshmërisht armiqtë e syve që prindërit mendonin se ishin.

8. “Nëse kërcet gishtat, do të bëhesh me artrit”

Studimet nuk kanë gjetur fakte se kërcitja e gishtave shkakton artrit. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se është domosdoshmërisht një zakon i mirë për t’u bërë vazhdimisht, pasi kërcitja kronike mund të lidhet me ulje të forcës së kapjes së dorës. Pra, prindërit kishin gabuar për arsyen, por ndoshta jo plotësisht për këshillën.

9. “Duhet të presësh 30 minuta pas ushqimit para se të futesh në ujë”

Një ditë në plazh nuk ishte kurrë e plotë pa dëgjuar: “Sapo hëngre, prit gjysmë ore para se të futesh në ujë!”

Miti bazohej në idenë se pas ushqimit gjaku përqendrohej te sistemi tretës dhe kjo mund të shkaktonte marramendje apo mbytje gjatë notit. Por nuk ka prova shkencore që një person duhet të presë 30 minuta pas ushqimit përpara se të notojë.

10. “Nuk do të gjesh punë nëse ke tatuazh”

Në vitet ’90, tatuazhet shiheshin shpesh si simbol rebelimi. Prindërit i lidhnin me njerëzit që nuk përshtateshin me normat tradicionale, ndaj shumë prej tyre paralajmëronin se një tatuazh mund të të pengonte të gjeje një punë të mirë.

Por shoqëria ka ndryshuar ndjeshëm. Tatuazhet janë bërë shumë më të zakonshme dhe më të pranuara, ndërsa sondazhet tregojnë se një pjesë e konsiderueshme e të rriturve kanë të paktën një tatuazh.

Në fund, ndoshta një nga gjërat më të bukura të rritjes në vitet ’90 ishte pikërisht fakti që nuk kishim mundësi ta kontrollonim menjëherë çdo gjë që na thoshin. Kështu, shumë prej këtyre miteve u bënë pjesë e pandashme e fëmijërisë sonë.

Sot mund t’i verifikojmë të gjitha me disa klikime, por kjo nuk e ndryshon faktin që për një brez të tërë, një shalqi në stomak, shtatë vjet me çamçakëz dhe një pishinë që ndryshonte ngjyrë ishin gjëra që i merrnim shumë seriozisht.