Vasil Ruci, vlonjati që sfidoi Barcelonën dhe sistemin (dhe që nuk luajti kurrë për Kombëtaren, për shkak të “biografisë” së keqe)

Ka futbollistë që maten me trofetë, të tjerë me golat. Dhe ka nga ata që maten me gjurmën që lënë në kujtesën e një qyteti. Vasil Ruci i përket kësaj kategorie të fundit. Për Vlorën, ai nuk ishte thjesht sulmuesi i Flamurtarit. Ishte numri 7, bomberi, idhulli i një brezi dhe një prej figurave që e bëri Flamurtarin e viteve ’80 të fliste me Europën në një kohë kur Shqipëria ishte thuajse e izoluar nga futbolli kontinental.

Ruci lindi më 17 shkurt 1958 në Vlorë, në lagjen Vrenezë, dhe u rrit në një mjedis ku futbolli ishte pjesë e jetës së përditshme. Në moshë të vogël luante në fushat e lagjes, përpara se të përfundonte te Shtëpia e Pionierit, ku trajneri Skënder Ibrahimi i dha mundësinë e parë serioze. Në vitin 1973, vetëm 15 vjeç, mori pjesë në Spartakiadën e Pionierit në Durrës dhe u shqua mes një brezi që më pas do të prodhonte emra të mëdhenj të futbollit shqiptar, si Perlat Musta, Hasan Lika, Kristaq Mile e Kreshnik Çipi.

Nga një djalosh i Vlorës te sulmuesi i Flamurtarit

Fillimisht provoi edhe rolin e mesfushorit, por shumë shpejt u kuptua se instinkti i tij ishte ai i një sulmuesi. Në ekipet e moshave shënonte rregullisht dhe në një prej kampionateve të të rinjve arriti deri në 14 gola.

Në vitin 1976, trajneri Bejkush Birçe i dha debutimin me ekipin e parë të Flamurtarit. Përballë ishte Besa e Kavajës dhe Ruci e nisi aventurën e tij me gol. Ishte vetëm fillimi i një historie që do të zgjaste më shumë se një dekadë dhe do ta kthente atë në një prej golashënuesve më të njohur të futbollit shqiptar.

Ruci nuk do të largohej kurrë nga Flamurtari. Ishte një “one-club man”, një futbollist që e lidhi të gjithë karrierën me të njëjtën fanellë. Arkivat sportive e regjistrojnë me 93 gola në kampionat, ndërsa burime të tjera retrospektive japin shifra më të larta, deri në 98. Për këtë arsye, 93 golat e dokumentuar në burimet historike të klubit dhe në profilet statistikore janë shifra më e sigurt për t’u përdorur.

Në kampionatin shqiptar, Ruci u shpall dy herë golashënuesi më i mirë, në sezonet 1981-82 dhe 1983-84, me nga 12 gola.

Numri 7 që i trembte portierët

Ruci ishte një sulmues tipik i kohës, por me një arsenal teknik që e dallonte nga të tjerët. Ishte i shpejtë, i paparashikueshëm, shumë i fortë në driblim dhe veçanërisht i rrezikshëm në goditjet standarde.

Ai mund të shënonte nga loja, nga goditjet e dënimit, nga penalltitë dhe me gjuajtje nga distanca. Në kujtimet e ish-lojtarëve të Flamurtarit përshkruhet si një futbollist që mund të përshkonte një mbrojtje të tërë me topin në këmbë.

Por mbi të gjitha ishte një sulmues që shënonte në ndeshjet e mëdha. Dhe ndeshjet e mëdha nuk munguan.

Flamurtari i madh dhe Europa që dukej e paarritshme

Në vitet ’80, Flamurtari ndërtoi një prej skuadrave më të forta në historinë e futbollit shqiptar. Përkrah Rucit ishin emra si Kreshnik Çipi, Rrapo Taho, Petro Ruci, Alfred Ferko, Alfred Zijai, Vasillaq Ziu, Latif Gjondeda, Agim Bubeqi, Sokol Kushta, Anesti Arapi e shumë të tjerë.

Ishte një ekip që në Shqipëri luftonte me Partizanin, Dinamon, 17 Nëntorin e Vllazninë, por që në Europë filloi të bënte diçka edhe më të jashtëzakonshme: të mos ndihej inferior.

Flamurtari fitoi Kupën e Republikës më 1985 dhe 1988, ndërsa në vitin 1991 u shpall për herë të parë kampion i Shqipërisë. Ruci ishte pjesë e këtij brezi historik. Por trofetë vendas ishin vetëm një pjesë e historisë. Pjesa tjetër u shkrua në Evropë.

17 shtator 1986, dita kur Ruci mposhti Zubizarretën

Më 17 shtator 1986, në Vlorë mbërriti Barcelona. Nuk ishte Barcelona e zakonshme. Në formacionin e saj ishin Andoni Zubizarreta, Miguel, Víctor Muñoz, Mark Hughes dhe Gary Lineker, ndërsa në stol ishte trajneri anglez Terry Venables.

Flamurtari nuk u tremb. Në minutën e 65-të, Vasil Ruci goditi dhe mposhti Zubizarretën, duke e çuar Flamurtarin në avantazh 1-0. Barcelona barazoi vetëm në fund me Esteban, për një rezultat përfundimtar 1-1.

Shtypi spanjoll e konsideroi paraqitjen e Flamurtarit një surprizë të madhe. “El País” shkroi se skuadra shqiptare e vuri Barcelonën në vështirësi dhe e ekspozoi krizën e lojës së katalanasve.

Në ndeshjen e kthimit në “Camp Nou”, Flamurtari mori një tjetër rezultat të jashtëzakonshëm: 0-0. Ruci kishte shënuar golin kuqezi në Vlorë dhe ishte një prej protagonistëve të një prej mbrëmjeve më të mëdha të futbollit shqiptar.

Një vit më pas, përsëri Barcelona

Historia nuk përfundoi aty. Në sezonin 1987-88, Flamurtari dhe Barcelona u përballën përsëri në Kupën UEFA. Këtë herë, skuadra vlonjate kishte kaluar më parë Partizanin e Beogradit dhe Wismut Aue, duke arritur në raundin e tretë, një sukses historik për futbollin shqiptar.

Në “Camp Nou”, më 25 nëntor 1987, Barcelona fitoi 4-1. Por edhe në atë humbje, Ruci la firmën e tij: në minutën e 70-të shënoi nga pika e bardhë, duke e bërë rezultatin 4-1.

Dhe në kthim ndodhi e pabesueshmja: Flamurtari fitoi 1-0 ndaj Barcelonës në Vlorë, me golin e Sokol Kushtës. Ruci ishte në formacionin e Flamurtarit.

Flamurtari nuk u kualifikua, por kishte bërë diçka që dukej e pamundur vetëm pak vite më parë: kishte mposhtur Barcelonën.

Për Rucin, dy përballjet e tij me Barcelonën prodhuan dy gola personalë në total, sipas historikut të UEFA-s: një në ndeshjen 1-1 të vitit 1986 dhe një në humbjen 4-1 të vitit 1987.

Partizani i Beogradit, futbolli u kthye në çështje politike

Në shtator 1987 erdhi një tjetër përballje që kishte peshë përtej futbollit. Partizani i Beogradit ishte një prej skuadrave më të njohura të Ish-Jugosllavisë. Në përbërjen e tij ishin lojtarë të nivelit të lartë, mes tyre Srečko Katanec, Fadil Vokrri, Nebojša Vučćević e të tjerë.

Në Vlorë, më 16 shtator 1987, Flamurtari fitoi 2-0. Ruci ishte pjesë e treshes së sulmit bashkë me Sokol Kushtën dhe Agim Bubeqin. Në Beograd, përpara 40 mijë shikuesve, Partizani fitoi 2-1. Por goli i Sokol Kushtës në minutën e 76-të i dha Flamurtarit kualifikimin me rezultatin e përgjithshëm 3-2. Ruci ishte titullar në atë ndeshje, përpara se të zëvendësohej.

Por ajo përballje ishte shumë më tepër se një ndeshje futbolli. Në Shqipërinë e izoluar të asaj kohe, një ndeshje me një klub jugosllav kishte ngarkesë politike. Sipas rrëfimeve të Rucit dhe bashkëlojtarëve të tij, ekipi u përball me presion të jashtëzakonshëm dhe udhëtimi në Beograd u shoqërua edhe me kontrolle e episode të rënda pas kthimit në kufi.

Pikërisht pas asaj periudhe, “biografia” e futbollistëve të Flamurtarit u bë një çështje serioze për autoritetet e kohës. Burime të shumta historike përmendin se disa prej yjeve të ekipit, përfshirë Rucin, ishin nën vëzhgim për shkak të prejardhjes familjare dhe konceptit të atëhershëm të “luftës së klasave”.

Paradoksi i madh; bomber në Europë, por jashtë Kombëtares

Ndoshta kjo është pjesa më e dhimbshme e karrierës së Vasil Rucit.

Në një kohë kur ai shënonte ndaj portierëve shqiptarë, ndaj Zubizarrretës dhe në Kupat e Evropës, kombëtarja shqiptare pothuajse nuk e përdori kurrë.

Por kjo nuk do të thotë se ai nuk u afrua me kombëtaren. Sipas burimeve që dokumentojnë dëshmitë e tij, Ruci u grumbullua në të paktën dy raste për ndeshje ndaj Austrisë, por nuk mori asnjë minutë në fushë. Në një tjetër dëshmi, ai rrëfen se në vitin 1982 u largua nga rrethi i kombëtares dhe se problemet lidheshin me prejardhjen familjare.

Sipas rrëfimit të tij, kur kërkoi shpjegime, iu përmendën të afërm të familjes si arsye që e bënin “biografinë” e tij problematike. Ky ishte një nga paradokset më të mëdha të futbollit shqiptar të asaj kohe: një lojtar që lejohej të përballej me Barcelonën në Kupën UEFA, por nuk lejohej të luante për vendin e tij. Ruci vetë e ka lidhur këtë me sistemin e “luftës së klasave”.

Një Flamurtar që e sfidoi izolimin

Rëndësia e Rucit nuk qëndron vetëm te numri i golave. Ai ishte pjesë e një brezi që e ndryshoi perceptimin për futbollin shqiptar. Flamurtari i viteve ’80 nuk kishte buxhete të krahasueshme me klubet perëndimore, nuk kishte yje të huaj dhe futbollistët e tij nuk jetonin si profesionistët e Europës.

Megjithatë, ata luanin me guxim. Helsinki, Barcelona, Partizani i Beogradit, Wismut Aue, Lech Poznan, Olympiakos e Göteborg janë disa prej kundërshtarëve europianë me të cilët u përball Flamurtari në atë epokë. Në 12 ndeshje europiane, Ruci shënoi 6 gola, një shifër që burimet historike të Flamurtarit e konsiderojnë rekord të tij personal në Europë.

Në Kupën UEFA të viteve 1986-87 dhe 1987-88, ai u bë një prej fytyrave të skuadrës që e çoi Flamurtarin në një nivel të panjohur më parë.

Trofe dhe një fund i hershëm si futbollist

Me Flamurtarin, Ruci fitoi:

Kupën e Republikës – 1985

Kupën e Republikës – 1988

Kampionatin shqiptar – 1991

Superkupën – 1991

Superkupën – 1992

Por karriera e tij në fushë përfundoi më herët nga sa mund të mendohej. “E mbylla karrierën 30 vjeç, nuk u ngopa me futboll”, – ka thënë vetë “Kompetenti”. Në vitin 1993, ai i dha lamtumirën futbollit në stadiumin e Vlorës.

Përgjithmonë me numrin 7 në fanellë

“Në atë kohë, në bluzat e lojtarëve lejoheshin deri në numrin 18. Nëse Mexhit Haxhiu do të dorëzonte fanellën, unë do të kisha numrin 10. Në kushtet kur kjo nuk ndodhi, kur u bë përzgjedhja e numrave, unë mora numrin 7. Numër që e mbanin dy lojtarët nga më të mirët e Europës për ato vite, anglezi Kevin Keegan, dhe jugosllavi Danilo Popivoda. Por edhe Ilir Përnaska. Dy të parët ishin idhujt e mi, më pëlqente futbolli i tyre kur i shikoja ndeshjet në kanalet e jugosllavit”, – ka saktësuar Vasil Ruci.

“Vasil, Vasil, ti je bota” ushtonte dhe thirrja “Tre shtata ka sot bota, Kigan, Ruci, Popivoda”. Nuk dihet autori thirrjes së rimuar, por patjetër që duhet të ketë qenë dikush që e njihte mirë Vasil Rucin, që njihte idhujt e tij. As Vasili nuk e di se kush është autori i thirrjes që u kthye në himn të tifozëve kuq e zi të “Flamurtarit”, por kujton se ka mbetur i habitur kur e ka dëgjuar për herë të parë, ashtu si edhe ndjeu kënaqësinë që e krahasonin me idhujt e tij.

Pas futbollit; nga fusha në stol

Pas tërheqjes nga futbolli, Ruci nuk u shkëput nga loja. U angazhua si trajner dhe drejtues teknik, duke punuar me Flamurtarin, Turbina dhe më pas Himarën, ku shërbeu në rol drejtues teknik.

Në vitet e mëvonshme, ai mbeti i lidhur me futbollin dhe me historinë e Flamurtarit, ndërsa emri i tij vazhdoi të identifikohej me brezin më të artë të klubit.

Një legjendë që nuk kishte nevojë për kombëtaren për t’u bërë kuqezi

Vasil Ruci mbeti pa një ndeshje zyrtare me kombëtaren. Një padrejtësi sportive që nuk mund të ndahet nga konteksti politik i kohës dhe nga mënyra se si sistemi i atëhershëm i vlerësonte sportistët edhe përtej aftësive të tyre në fushë.

Por ai fitoi diçka tjetër. Fitoi kujtesën e një qyteti. Fitoi respektin e kundërshtarëve. Fitoi dy Kupa, një kampionat dhe dy Superkupa.

Shënoi gola ndaj Barcelonës, përballë Zubizarrretës, luajti në Beograd kundër Partizanit dhe ishte pjesë e Flamurtarit që u fut mes 16 skuadrave më të mira të Kupës UEFA.

Dhe mbi të gjitha, mbeti numri 7 i Flamurtarit. Një sulmues që nuk u lejua të shkëlqente me fanellën kuqezi të Shqipërisë, por e bëri këtë me fanellën kuqezi të Vlorës.

Në një futboll ku sistemi i mbylli derën e Kombëtares, Vasil Ruci i hapi vetë dyert e Europës. Dhe aty, përballë Barcelonës, Zubizarrretës, Linekerit, Hughes e yjeve të mëdhenj të futbollit europian, ai nuk ishte më “djali i një familjeje me biografi të keqe”.

Ishte thjesht Vasil Ruci, bomberi i Flamurtarit. Një nga legjendat më autentike të futbollit shqiptar.